Vinyl op maat (dubplate)
Wil je je eigen custom vinyl record laten maken? Dan ben je aan het juiste adres! Wij maken kleine oplagen elpees voor bands, artiesten, DJ’s en iedereen die graag iets op vinyl wil hebben. Op onze eigen record lathe cutter maken wij 7″ of 12″ platen met jouw muziek. Handgemaakt en uniek! Lees op deze pagina alles over deze ambacht en neem contact op als je interesse hebt in je eigen vinyl.
Het masteren voor vinyl is een vak apart. Waar je bij digitale platforms (zoals Spotify of Apple Music) nauwelijks te maken hebt met fysieke beperkingen, vecht je bij vinyl direct tegen de wetten van de natuurkunde. Als een master niet goed is geoptimaliseerd, kan de naald letterlijk uit de groef springen of klinkt de plaat doof en vervormd. Daarom kan het masteren voor vinyl een uitdaging zijn.
Vaak krijg ik een master die gereed is voor streamingdiensten (in WAV formaat) die ik dan aanpas zodat deze geschikt is voor het snijden op vinyl. Hierbij houdt ik rekening met de volgende dingen:
Allereerst zijn er de fysieke uitdagingen
Bij vinyl wordt het geluid door een snijkop (cutting head) fysiek in een plastic plaat gekrast. Dit mechanische proces brengt drie grote aandachtspunten met zich mee:
Lage frequenties (Bassen): Basfrequenties nemen veel fysieke ruimte in beslag. Te veel bas zorgt voor brede, diepe groeven. Als de bas ook nog eens in stereo gepand staat, beweegt de snijkop niet alleen van links naar rechts, maar ook verticaal (omhoog en omlaag). Dit maakt de groef lokaal te ondiep, waardoor de naald van de platenspeler overslaat.
Hoge frequenties (Scherpte): Extreme hoge tonen (zoals sissende ‘S’-klanken of harde bekkens) vertalen zich in hele snelle, scherpe bochten in de groef. Als deze bochten té scherp zijn, kan de fysieke afspeelnaald ze niet volgen, wat resulteert in hoorbare vervorming (distortion). De naald vliegt als het ware uit de bocht.
Tijdsduur en Volume: Er is een directe wisselwerking tussen hoe lang de muziek duurt en hoe hard de plaat kan worden geperst. Meer volume betekent bredere groeven, en dus minder beschikbare ruimte op de plaat. De naald moet maakt een bredere beweging naar links en rechts waardoor er minder groeven op één zijde passen.
Hieruit volgende cruciale Masteringstappen:
Om bovenstaande problemen te voorkomen of te beheersen en te zorgen dat de muziek perfect op de plaat past, past de mastering engineer specifieke technieken toe:
Het laag beheersen
Het laag van een track heeft extra aandacht nodig bij het snijden op vinyl. Soms, maar zeker niet altijd, is het laag te breed neergezet in het stereobeeld. Binnen het digitale domein is dat geen probleem, maar dit kan soms lastig zijn voor de naald in het vinyl. Ik bekijk per track of en hoeveel er aangepakt moet worden door b.v. een deel van het laag in mono te dwingen.
Pre-emphasis (RIAA-curve)
Tijdens het snijden wordt het laag extreem verzwakt en het hoog versterkt.
Dit is een wereldwijde standaard. Bij het afspelen doet de platenspelerversterker exact het omgekeerde, waardoor de ruis verdwijnt en de bas hersteld wordt. Daarnaast heeft ook iedere lathe cutter een eigen frequency respons die gecorrigeerd moet worden (calibratie)
De-essing & HF Limiting
Naast het laag kijk ik ook extra naar het hoog.
Het heel gericht temmen van felle, sissende hoge tonen (tussen 5 kHz en 15 kHz).
Voorkomt dat de snijkop oververhit raakt en dat de naald gaat vervormen in het hoog. Vooral de bekkens en hi-hat kunnen wel eens voor uitdagingen zorgen bij het snijden. Een gerichte de-esser wil vaak een oplossing bieden.
Dynamiek behouden
Waar we absoluut rekening mee moeten houden is het volume. Waar we in het digitale domein d.m.v. limiters het geluid kunnen opblazen tot grote hoogte (luidheid), is dat een no-go voor vinyl. Het liefst zo min mogelijk compressie/limiting om zo het beste geluid op de plaat te krijgen. Vinyl heeft ‘ademruimte’ nodig. Platgedrukte, superstrakke digitale masters klinken op vinyl vaak futloos en zacht.
De “Inner Groove Distortion”
Een uniek fenomeen bij vinyl is dat de geluidskwaliteit technisch achteruitgaat naarmate de naald dichter bij het label (het midden van de plaat) komt. De omtreksnelheid neemt daar namelijk af: er is simpelweg minder centimeters vinyl per seconde beschikbaar om dezelfde hoeveelheid audio-informatie in te schrijven.
We zetten daarom de hardste, meest dynamische tracks met veel bas en helder hoog aan het begin van een kant (de buitenkant). Bewaar de rustigere nummers, ballads of akoestische tracks voor het einde van de kant (de binnenkant)..
Werkwijze
stap 1
Mastering
Eerst maak ik de bestaande master of mix gereed voor vinyl via Steinberg Wavelab door bovenstaande stappen uit te voeren en bepalen we de nummers per kant. Als er nog geen master is (alleen een mix), kan ik verschillende masters maken voor CD en streamingdiensten.
stap 2
Simulatie
Via speciale software test ik of we tegen problemen aan gaan lopen bij de werkelijke “cut”. Denk hierbij aan mogelijk overlappende groeven of teveel muziek per zijde. Dit gaat met tientallen variabelen en is alsof je 10 ballen tegelijk in de lucht moet houden.
stap 3
Record lathe cutting
Als alles is getest kan de plaat gesneden gaan worden op de record lathe cutter. Dit is een handmatig proces waarbij aandacht en expertise nodig is gedurende de gehele cut. Het maken van de plaat duurt net zolang als de speelduur van de plaat en geen enkele plaat is hetzelfde.